تشبیه نیوز

تشبیه نیوز گلستان-دکتر ضرغامی، مدرس دانشگاه، در مرکز رصد جمعیت استان گلستان بیان کرد: ایران در ۲۰ سال آینده با چالش‌های جدی جمعیتی روبه‌رو خواهد شد ولی اکنون که در دوره پنجره جمعیتی قرار داریم، باید از این فرصت به‌درستی بهره‌برداری کنیم تا وضعیت آینده هم مناسب تر شود.
در سطح کلان، عواملی همچون رشد اقتصادی، کاهش تورم و تأمین مسکن نقش مؤثری در بهبود وضعیت جمعیتی کشور دارند. حل این مسائل می‌تواند شرایط را تا حد زیادی بهبود بخشد. در سطح استانی نیز باید سیاست‌های مؤثر و کارآمد برای مقابله با چالش‌های جمعیتی طراحی و اجرا شود.
در حال حاضر، فرهنگ فرزند کمتر در جامعه نهادینه شده است. بررسی‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که سیاست‌های کاهش جمعیت تأثیرگذاری بیشتری نسبت به سیاست‌های افزایش جمعیت دارند. اگرچه سیاست‌های افزایش جمعیت در ایران به صورت بالقوه تحریک کننده بوده‌اند مواردی شامل واگذاری زمین، اعطای وام ازدواج، تسهیلات فرزندآوری، خودرو و مرخصی اما تجربه نشان داده که این سیاست‌ها در عمل تأثیر لازم را نداشته‌اند.
نسل متولد دهه ۱۳۶۰ که زمانی موتور محرک رشد جمعیت کشور محسوب می‌شد، اکنون با افزایش سن، از چرخه باروری خارج شده و در نتیجه، کاهش سرعت رشد طبیعی جمعیت آغاز شده است. و حتی در برخی به رشد منفی طبیعی جمعیت منتهی شده است به عنوان مثال، اخیرا استان گیلان با رشد منفی جمعیت مواجه شده، به‌گونه‌ای که نرخ مرگ‌ومیر از نرخ زاد و ولد پیشی گرفته است؛ روندی نگران‌کننده که احتمال می‌رود از حدود سال ۱۴۲۰به بعد ایران را با بحران سالمندی مواجه سازد.
از عوامل مهم تبیین کننده کاهش باروری، سطح توسعه یافتگی می باشد به گونه ای که به موازات توسعه‌یافتگی، کاهش باروری هم به وقوع می‌پیوندد. امروزه، در جوامع توسعه‌یافته نرخ باروری پایین است در حالی که در مناطق کمتر توسعه‌یافته‌ای مانند بسیاری از کشورهای آفریقایی یا افغانستان، باروری بالا است. در استان گلستان نیز مشاهده می‌شود که شهرهای توسعه‌یافته‌تر، نرخ باروری پایین‌تری دارند.
نکته ای که نباید هرگز فراموش کرد آن است که اگر در گذشته سیاست «فرزند کمتر، زندگی بهتر» اجرا نمی‌شد و رشد جمعیت در همان محدوده باقی می ماند، جمعیت ایران ممکن بود در زمان حاضر حتی به بیش از ۲۰۰ میلیون نفر افزایش می یافت و کشور با چالش‌های بزرگی در تأمین آب، برق، گاز و اشتغال مواجه می‌شد. در حال حاضر، گرچه بسیاری از خانواده‌ها علاقه‌مند به داشتن فرزند دوم هستند، اما مشکلات اقتصادی نظیر تأمین مسکن، نبود ثبات شغلی و مشکلات مالی مانع از تحقق این خواسته می‌شود. درباره افزایش مختصر سال ۱۴۰۰ به دلیل شرایطی همچون کرونا بوده و نمی تواند صرفا نتیجه تغییر سیاست ها باشد.
این را باید در نظر داشت که امکان افزایش مجدد جمعیت همچون دهه ۶۰ بسیار نامحتمل است. ولی جمعیت ایران در کارهای منحصر به فرد سابقه دارد که این می تواند پیش بینی ها در زمینه سطح افزایش احتمالی جمعیت را تحت تاثیر قرار دهد.

به طور کلی، مسایل و چالش‌های جمعیت ایران، ساختاری و زیربنایی است که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و سیاست‌گذاری بلندمدت در حوزه‌های اقتصادی و فرهنگی خواهد بود.